راهنمای گام‌به‌گام SmartPLS — از CSV تا مدل PLS-SEM

با همین فایل‌هایی که از IranSPSS می‌گیری: آماده‌سازی فایل، ساخت پروژه، رسم مدل کیفیت خدمات ← رضایت ← وفاداری و خواندن نتایج (این راهنما بر اساس SmartPLS 4 است).

۱

آماده‌سازی فایل — حذف ردیف متن گویه‌ها

برخلاف SPSS، نرم‌افزار SmartPLS فقط عدد می‌پذیرد. فایل CSV دانلودی ما در ردیف دوم متن فارسی گویه‌ها را دارد؛ قبل از Import باید حذفش کنی:

  1. فایل CSV را با Excel باز کن.
  2. روی شمارهٔ ردیف ۲ (اولین ردیف بعد از نام متغیرها) کلیک راست کن و Delete بزن. (پیشنهاد: قبل از حذف، این ردیف را جایی کپی کن تا متن گویه‌ها را برای گزارش پایان‌نامه‌ات داشته باشی.)
  3. با File ← Save As فایل را با فرمت CSV UTF-8 (Comma delimited) ذخیره کن.
A B (SQ1) C (SQ2) D (SAT1) 1 id SQ1 SQ2 SAT1 2 متن گویه‌ها… ← کل این ردیف را در Excel حذف کن 3 1 4 5 3

در Excel فقط ردیف ۲ (متن گویه‌ها) حذف می‌شود — نام متغیرها می‌ماند.

۲

ساخت پروژه و Import داده

  1. در SmartPLS دکمهٔ New project را بزن و یک نام بده (مثلاً IranSPSS-Practice).
  2. داخل پروژه روی Import data file کلیک کن و فایل CSV مرحلهٔ قبل را انتخاب کن.
  3. در پیش‌نمایش، مطمئن شو Delimiter روی Comma است و ستون‌ها (id، SQ1 و…) درست جدا شده‌اند. اگر از سطح پیشرفته داده گرفته‌ای، در بخش Missing values سلول خالی را به‌عنوان مقدار گمشده معرفی کن.
Create project Name: IranSPSS-Practice Create Import data — preview Delimiter: Comma Indicators: 13 Sample size: 300 ✓ No format errors

ساخت پروژه (چپ) و پیش‌نمایش Import (راست) — تعداد Indicator ها باید با ستون‌های فایل بخواند.

۳

رسم مدل ساختاری

داخل پروژه یک PLS-SEM model جدید بساز. بسته به سطحی که داده گرفته‌ای، مدل فرق می‌کند:

با ابزار سازه (دایره) روی بوم کلیک کن، نامش را بگذار، و با ابزار فلش (Connect) رابطه‌ها را رسم کن.

SQ1 SQ2 SQ3 SQ4 SQ SAT LOY فلش نقطه‌چین: فقط در مدل شاخه‌ای LOY1 LOY2 LOY3 LOY4 SQ = کیفیت خدمات ، SAT = رضایت مشتری ، LOY = وفاداری مشتری

مدل زنجیره‌ای SQ ← SAT ← LOY با گویه‌های متصل — فلش نقطه‌چین فقط در حالت شاخه‌ای رسم می‌شود.

۴

اتصال گویه‌ها به سازه‌ها

در نوار کناری چپ، فهرست Indicator ها (ستون‌های فایل) را می‌بینی. گویه‌های هم‌خانواده را انتخاب کن و روی سازهٔ مربوط بکش:

بعد از اتصال، مستطیل‌های زرد گویه‌ها دور هر سازه ظاهر می‌شوند. اگر سازه‌ای قرمز ماند یعنی هنوز گویه‌ای به آن وصل نشده است.
۵

اجرای الگوریتم و خواندن نتایج

از نوار بالای مدل، Calculate ← PLS-SEM algorithm را بزن و با تنظیمات پیش‌فرض Start calculation کن. در صفحهٔ نتایج این سه جدول را ببین:

  1. Construct reliability and validity: آلفای کرونباخ، CR (rho_c) و AVE هر سازه — با گزارش PDF سایت مقایسه‌شان کن.
  2. Outer loadings: بار عاملی هر گویه (بالای ۰٫۷ مطلوب است).
  3. R-square: قدرت تبیین سازه‌های وابسته (SAT و LOY).
Construct reliability and validity Construct Cronbach's alpha CR (rho_c) AVE SQ 0.84 0.89 0.67 SAT 0.81 0.87 0.63 LOY 0.78 0.86 0.60

نمونهٔ جدول نتایج — آستانه‌های رایج: آلفا و CR بالای ۰٫۷، AVE بالای ۰٫۵

اگر از سطح پیشرفته داده گرفته‌ای و ایرادهای عمدی (مثل نقض روایی واگرا یا سوگیری روش مشترک) را فعال کرده‌ای، انتظار داشته باش بعضی شاخص‌ها از آستانه رد شوند — این عمدی است؛ تمرینِ تشخیصِ همین ایرادهاست. جدول Fornell-Larcker و HTMT را هم چک کن.
← بازگشت به صفحهٔ اصلی آموزش SPSS ←