فایل CSV تو چه شکلی است؟
فایلی که دانلود کردی سه بخش دارد: ردیف اول نام متغیرهاست (id، SQ1، SAT1 و…)، ردیف دوم متن کامل فارسی هر گویه است و از ردیف سوم به بعد، پاسخهای عددی (طیف ۱ تا ۵) شروع میشود. ردیف دوم برای این است که بدانی هر ستون دقیقاً کدام سؤال پرسشنامه است.
ساختار فایل CSV دانلودشده — ردیف زردرنگ (متن گویهها) بعداً حذف میشود.
وارد کردن فایل به SPSS
SPSS را باز کن و از منو مسیر File ← Import Data ← CSV Data… را برو (در نسخههای ۲۵ به بالا). فایل CSV دانلودشده را انتخاب کن.
مسیر منو: File ← Import Data ← CSV Data…
تنظیمات پنجرهٔ Import
در پنجرهای که باز میشود این سه مورد را کنترل کن، بقیه را دست نزن:
- First line contains variable names تیک داشته باشد — تا SQ1 و SAT1 و… نام متغیر شوند.
- Delimiter بین مقادیر Comma باشد (پیشفرض همین است).
- اگر متن فارسی گویهها بههمریخته دیده شد، در همان پنجره Encoding را روی Unicode (UTF-8) بگذار.
سه تنظیم مهم پنجرهٔ Read CSV File
ردیف متن گویهها را به برچسب تبدیل کن
بعد از Import، در Data View میبینی که ردیف اول بهجای عدد، متن فارسی گویههاست. این ردیف نباید در تحلیل بماند:
- به تب Variable View برو و متن هر گویه را در ستون Label همان متغیر کپی کن (مثلاً برای SQ1: «کارکنان این سازمان درخواستها را بهموقع پاسخ میدهند.»). این کار اختیاری ولی بهشدت توصیهشده است — خروجیهایت خوانا میشود.
- به Data View برگرد، روی شمارهٔ ردیف ۱ کلیک کن تا کل ردیف انتخاب شود و با کلیدِ Delete (یا کلیک راست ← Clear) حذفش کن.
Data View بعد از Import — ردیف قرمز (متن گویهها) را پس از کپی برچسبها حذف کن.
اولین تحلیل: آلفای کرونباخ
حالا داده آماده است. برای سنجش پایایی هر سازه مسیر Analyze ← Scale ← Reliability Analysis… را برو، گویههای یک سازه (مثلاً SQ1 تا SQ4) را به کادر Items منتقل کن و OK بزن.
انتخاب گویههای سازه و خروجی آلفای کرونباخ
نکتههای سطح پیشرفته
- مقادیر گمشده: در دادهٔ سطح پیشرفته بعضی سلولها عمداً خالیاند. SPSS سلول خالی را خودش «System Missing» (نقطه) در نظر میگیرد؛ لازم نیست کاری کنی — فقط در گزارشها تعداد N هر متغیر را چک کن.
- گویهٔ معکوس: بعضی گویهها (مثل SQ3 و LOY2) معکوساند. قبل از محاسبهٔ نمرهٔ کل، با Transform ← Recode into Same Variables… مقادیر ۱↔۵ و ۲↔۴ را جابهجا کن.
- نرمال بودن: با Analyze ← Descriptive Statistics ← Explore… و تیک Normality plots with tests میتوانی آزمون شاپیرو–ویلک بگیری و ایراد «نرمال نبودن توزیع» را که موقع ساخت انتخاب کردی، خودت کشف کنی.